Ljudi sa jednom od krvnih grupa tip A imaju veću verovatnoću da dožive moždani udar pre 60. godine u poređenju sa osobama sa drugim krvnim grupama, pokazuje istraživanje.

Krvne grupe opisuju bogatu raznolikost hemikalija koje se nalaze na površini naših crvenih krvnih zrnaca.

Među najpoznatijim su one nazvane A i B, koje mogu biti prisutne zajedno kao AB, pojedinačno kao A ili B, ili uopšte ne biti prisutne, kao O.

Čak i unutar ovih glavnih krvnih grupa postoje suptilne varijacije koje proističu iz mutacija u genima koji su odgovorni za njih.

U studiji objavljenoj 2022. godine, istraživači genomike otkrili su jasnu povezanost između gena za A1 podgrupu i ranog nastanka moždanog udara.

Istraživači su prikupili podatke iz 48 genetskih studija, koje su uključivale otprilike 17.000 ljudi koji su doživeli moždani udar i skoro 600.000 kontrola bez udara. Svi učesnici su bili u uzrastu između 18 i 59 godina.

Pretraga na nivou genoma otkrila je dve lokacije koje su snažno povezane sa ranijim rizikom od moždanog udara. Jedna se poklopila sa mestom gde se nalaze geni za krvne tipove.

Druga analiza specifičnih tipova gena za krvne tipove zatim je pokazala da su ljudi čiji genom kodira varijaciju A grupe imali 16 procenata veću šansu za moždani udar pre 60. godine, u poređenju sa populacijom drugih krvnih tipova.

Za one sa genima za grupu O1, rizik je bio manji za 12 procenata.

Istraživači su, međutim, primetili da je dodatni rizik od moždanog udara kod ljudi sa krvnom grupom A mali, tako da nema potrebe za dodatnom opreznošću ili pregledima u ovoj grupi.

„Još uvek ne znamo zašto krvna grupa A može povećati rizik“, rekao je viši autor i vaskularni neurolog Steven Kittner sa Univerziteta u Merilendu.

„Ali to verovatno ima veze sa faktorima zgrušavanja krvi, poput trombocita i ćelija koje oblažu krvne sudove, kao i sa drugim cirkulišućim proteinima, koji svi igraju ulogu u razvoju krvnih ugrušaka.“

Iako se nalazi studije mogu činiti alarmantnim – da krvna grupa može promeniti rizik od ranog moždanog udara – stavimo ove rezultate u kontekst.

Svake godine u SAD-u skoro 800.000 pojedinaca doživi moždani udar. Većina ovih događaja – oko tri od svaka četiri – javlja se kod ljudi starijih od 65 godina, a rizik se udvostručuje svake decenije nakon 55. godine.

akođe, ljudi uključeni u studiju živeli su u Severnoj Americi, Evropi, Japanu, Pakistanu i Australiji, pri čemu su osobe neevropskog porekla činile samo 35 procenata učesnika. Buduće studije sa raznovrsnijim uzorkom mogle bi pomoći da se razjasni značaj rezultata.

„Jasno je da su nam potrebne dodatne studije kako bismo razjasnili mehanizme povećanog rizika od moždanog udara“, rekao je Kittner.

Još jedan ključni nalaz studije proizašao je iz upoređivanja ljudi koji su doživeli moždani udar pre 60. godine sa onima koji su doživeli moždani udar posle 60. godine.

Za to su istraživači koristili skup podataka od oko 9.300 ljudi starijih od 60 godina koji su imali moždani udar i oko 25.000 kontrola starijih od 60 godina koji nisu imali moždani udar.

Otkrili su da je povećani rizik od moždanog udara kod ljudi sa krvnom grupom A postao beznačajan u grupi sa kasnijim pojavama moždanog udara, što sugeriše da moždani udari koji se javljaju ranije u životu mogu imati drugačiji mehanizam u poređenju sa onima koji se javljaju kasnije.

Moždani udari kod mlađih ljudi manje su verovatno izazvani nakupljanjem masnih naslaga u arterijama (proces poznat kao ateroskleroza), a više su verovatno uzrokovani faktorima vezanim za formiranje tromba, naveli su autori.

Studija je takođe pokazala da su ljudi sa krvnom grupom B imali oko 11 procenata veću verovatnoću da dožive moždani udar u poređenju sa kontrolnom grupom koja nije imala moždani udar, bez obzira na uzrast.

Prethodne studije sugerišu da je deo genoma koji kodira krvnu grupu, poznat kao ‘ABO lokus’, povezan sa kalcifikacijom koronarnih arterija, što ograničava protok krvi, i srčanim udarom.

Genetski niz za krvne grupe A i B takođe je povezan sa blago većim rizikom od krvnih ugrušaka u venama, poznatih kao venska tromboza.

Ova studija je objavljena u časopisu Neurology.